Viêm tụy cấp ở chó mèo – Nguyên nhân, dấu hiệu và phác đồ điều trị chuẩn thú y

Viêm tụy cấp ở chó mèo – Căn bệnh nguy hiểm dễ dẫn đến sốc và tử vong nếu phát hiện muộn

Viêm tụy cấp là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột, giải phóng các enzyme tiêu hoá vào chính mô tụy, gây phù nề, hoại tử, đau dữ dội và rối loạn tiêu hoá nặng. Đây là một bệnh cấp cứu nội khoa thường gặp ở chó, đặc biệt là những bé ăn nhiều chất béo hoặc có bệnh nền.

Ở MonVet, nhiều ca nhập viện trong tình trạng nôn liên tục, mất nước, đau quặn bụng, thậm chí có bé tiến triển sang sốc giảm thể tích do nôn quá nhiều.

1. Nguyên nhân gây viêm tụy cấp ở chó mèo

Các yếu tố thường gặp gồm:

1.1 Chế độ ăn nhiều chất béo

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
Ví dụ: ăn da gà, mỡ lợn, đồ chiên rán, xương ninh mỡ…

1.2 Rối loạn lipid máu

Các giống dễ mắc:

• Mini Schnauzer

• Cocker Spaniel

• Poodle yếu cơ địa

1.3 Bệnh nền – yếu tố nguy cơ

• Tiểu đường

• Suy giáp

• Cushing

• Béo phì

• Stress kéo dài

1.4 Ngộ độc / thuốc

Một số thuốc có thể gây viêm tụy như corticosteroid dùng kéo dài.

2. Dấu hiệu viêm tụy cấp ở chó mèo

Các triệu chứng điển hình gồm:

• Nôn nhiều, đôi khi nôn ra dịch vàng

• Bỏ ăn hoàn toàn

• Đau bụng dữ dội (tư thế “cúi đầu – mông cao”)

• Tiêu chảy, phân mỡ

• Mất nước, lờ đờ

• Sốt nhẹ hoặc hạ thân nhiệt

Ở mèo, biểu hiện thường mờ nhạt hơn: chỉ lờ đờ, chán ăn, giảm vận động.

Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay:

• Nôn liên tục >3 lần/giờ

• Yếu, run, nằm bệt

• Bụng căng, đau mạnh

• Thở nhanh

• Mất nước rõ

3. Chẩn đoán viêm tụy cấp

3.1 Siêu âm bụng

Thấy tụy:

• Tăng hồi âm

• Phù nề

• Mỡ quanh tụy bị viêm

3.2 Xét nghiệm máu

• Tăng Amylase/Lipase

• Tăng cPL / fPL (test đặc hiệu chẩn đoán viêm tụy ở chó mèo)

• Rối loạn điện giải

• Tăng bạch cầu

3.3 Loại trừ bệnh khác

Viêm dạ dày, tắc ruột, nhiễm trùng huyết, ngộ độc…

4. Phác đồ điều trị chuẩn thú y tại MonVet

4.1 Truyền dịch – bước quan trọng nhất

Giúp:

• Bù mất nước

• Giảm sốc

• Giảm kích thích tụy

• Ổn định điện giải

4.2 Thuốc giảm nôn – chống đau

• Chống nôn: maropitant, ondansetron

• Giảm đau: opioid an toàn cho tụy
  (Tuyệt đối không dùng NSAIDs khi mất nước)

4.3 Thuốc bảo vệ niêm mạc, hỗ trợ gan – tụy

4.4 Kháng sinh

Chỉ dùng khi có nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

4.5 Dinh dưỡng

• Nhịn ăn 24–72h tùy mức độ

• Sau đó cho ăn low-fat, chia nhiều bữa

• Mèo tuyệt đối không nhịn ăn quá lâu → nguy cơ gan nhiễm mỡ

4.6 Theo dõi 24–72 giờ đầu

Các ca nặng phải theo dõi sát:

• Nhiệt độ

• Nhịp tim

• Huyết áp

• Nước tiểu

5. Tiên lượng bệnh

• Nhẹ – trung bình: đáp ứng tốt 2–3 ngày

• Nặng: nguy cơ sốc, hoại tử tụy, tử vong

• Mèo thường diễn biến âm thầm → dễ nhập viện muộn

6. Các ca viêm tụy cấp từng điều trị tại MonVet

• Poodle ăn nhiều → nôn liên tục, tụy phù nề → điều trị 3 ngày ổn.

  

• Shiba béo phì → rối loạn lipid máu → viêm tụy tái phát nhiều lần.

• Mèo Anh lười ăn → viêm tụy mạn bùng phát cấp, mất nước nặng.

• Corgi tiểu đường → tăng nguy cơ viêm tụy → cần theo dõi lâu dài.

7. Phòng ngừa viêm tụy cấp

• Không cho ăn mỡ, đồ chiên rán

• Hạn chế da gà, xương hầm mỡ

• Kiểm soát cân nặng

• Khám định kỳ để kiểm tra lipid máu

• Cho ăn đúng khẩu phần, đúng loại thức ăn